eerbetoon aan dimitri van toren

Onze zuiderburen geven ruimschoots aandacht aan het overlijden van Dimitri, van een mededeling in het journaal tot aan persoonlijke herinneringen. Hier één herinnering uit Beringen

Eerbetoon aan Dimitri van Toren - Beringen

dimitri van toren verzorgde twee

Bij twee boekpresentaties verzorgde Dimitri de muzikale omlijsting. Bij de presentatie van het eerste boek, dat gaat over Kopstukken, was hij zelf aanwezig in het boek als één van de kopstukken. Dit artikel uit het boek is te lezen wanneer je hier naar toe gaat.

nederlandse zanger dimitri van toren overleden

Het nieuws van het overlijden van Dimitri van Toren is ook in Vlaanderen bekend gemaakt. Daar trad hij veel op, hij woonde al vele jaren dicht bij de grens met onze zuiderburen.

Het lijkt er op dat het overlijden van Dimitri zelfs op het journaal is gekomen. 

vrij naar dimitri

dimitrivantorenfotoKo de Laat is mij onbekend. Hij schreef een liedje over Dimitri, in de stijl van Dimitri misschien ook nog. Hij verwerkte liedtitels en flarden van liedteksten in zijn eigen liedje. 

 

rode granaat

Ik neem jullie mee naar Utrecht.

Even ten oosten van het oude middeleeuwse centrum kun je door de Mauritsstraat lopen, genoemd naar Prins Maurits, de zoon van Willem van Ornaje.  We wandelen naar nummer 76. Een mooi statig huis. In het jaar 1965 werd dit huis gekocht door een stichting met de bedoeling om er studenten uit Zuid Afrika in te huisvesten.

In 1977 verbleef een Zuid Afrikaanse schrijfster in dit huis, ze schreef een novelle en deze schrijfster, Marlise Joubert, gaf de naam ‘Klipkus’ aan haar boek. In het Nederlands werd de titel ‘Rode Granaat’ gegeven. Wanneer je het boek leest dan kom je een hand getekende kaart tegen met daarop de Mauritsstraat en omgeving. Dit gebied werd deel van het boek, de hoofdpersoon van het boek, Adri, woonde in een nabijgelegen huis (met andere mensen).

De novelle herbergt een aantal brieven.

Eén groep brieven is geschreven door Adri, een jonge studente aan een Zuid Afrikaanse universiteit, aan Brigitte. Zij leren elkaar kennen in de bioscoop. Brigitte werkt op dezelfde universiteit waar zij ook heeft gestudeerd.

De tweede groep brieven is ook geschreven door Adri, maar nu vanuit Utrecht. De brieven zijn weer gericht aan Brigitte, die op haar boerderij in Zuid Afrika woont en werkt.

De volgende groep brieven is tussen Brigitte en een uitgever die belangstelling heeft om de brieven van Adri uit te geven.

De novelle begint met een deel over de verhouding tussen Brigitte en de uitgever. De novelle, begint echter al eerder, met een citaat van Sappho en een citaat van Lewis Carroll. Deze Sappho speelt een belangrijke rol op de achtergrond in deze roman. Sappho was een dichteres van het eiland Lesbos, maar zijn rotsachtige kust (klipkus). De jaartallen van geboorte en overlijden van Sappho zijn niet duidelijk (630 voor Christus ? – 580 voor Christus?). Er wordt gezegd dat Sappho op het eiland een internaat begon voor meisjes van aristocratische komaf. In haar gedichten beschrijft Sappho een sfeer van intimiteit tussen haar en de meisjes. Hierdoor kreeg zij de reputatie dat zij lesbisch was (en het woord lesbisch betekent ‘afkomstig van Lesbos). In veel oude Griekse toneelspelen wordt zij ook als lesbisch geportretteerd. Volgens sommigen zijn haar gedichten eerder bi-seksueel.

In de eerste groep brieven schrijft Adri over haar opbloeiende liefde voor Brigitte en zij veronderstelt dat die liefde wederzijds is. Ze vind het erg moeilijk om op te merken dat Brigitte gaat trouwen met Steve. Zij hoopt dat Brigitte haar ook wat liefde en aandacht wil geven.

In de tweede groep brieven is het duidelijk dat Adri in Utrecht is, maar zij is daar niet op haar gemak. Ze is naar Nederland gereisd met een jonge man die zij bij Brigitte heeft ontmoet. Hij heet Phaon. (De Griekse toneelspeler Menander schreef een komedie ‘Leukadia’, waarin hij suggereert dat Sappho zelfmoord pleegde wanneer zij er achter komt dat haar liefde voor de veerman Phaon een onmogelijke liefde is). Zij probeert Brigitte er van te overtuigen om naar Utrecht af te reizen (haar huwelijk met Steve is voorbij), zodat zij met z’n drieën kunnen zijn. Adri reist naar Parijs, waar zij haar tijd doorbrengt met een man die zij daar heeft ontmoet.

In de derde groep brieven schrijven Brigitte en uitgever Victor Vink elkaar over de mogelijkheid om de brieven van Adri uit te geven. Het gaat ook over de dreigende censuur van de overheid. Brigitte en haar uitgever ontmoetten elkaar op haar boerderij en zij kunnen het goed met elkaar vinden, zolang het duurt.

In haar laatste brief vanuit Utrecht schrijft Adri over haar terugkeer naar Zuid Afrika, om voorgoed bij Brigitte te zijn. Maar zij zal ademloos arriveren. Haar laatste reis met haar laatste vaarwel is als een orgasme. Haar verwachtte aankomst in Zuid Afrika is zorgvuldig opgeschreven.

Er is gezegd dat de gedichten van Sappho meer gaan over bi-seksualiteit dan over  een lesbische liefde. Dat is de indruk die ik ook kreeg uit de brieven van Adri. Haar gevoelens van liefde voor Brigitte zijn niet exclusief, maar inclusief. En, op de bodem van alles, is de vraag naar identiteit. Wie ben ik? Wat ben ik? Daar schreef Adri over in één van haar brieven vanuit Utrecht. De mensen met wie samen woonde in één huis zetten haar aan het nadenken over haar identiteit. Dan zijn we terug bij het citaat uit ‘Alice in Wonderland’ van Lewis Carroll aan het begin van het boek. Dat citaat gaat over identiteit.

Wanneer je nadenkt over je identiteit kun je zomaar tussen wal en schip geraken.

 Marlise Joubert – Rode Granaat – 1978

 

bredase zanger dimitri

Het regionale Dagblad De Stem geeft wat meer informatie over het overlijden van Dimitri van Toren. Hij leed al enige jaren aan kanker. Hij trad tot het laatst op.

Dimitri van Toren in 2014 op Blommenkinders in Roosendaal

welkom in heusden-zolder

Dimitri trad nog steeds op. Er stonden nog een paar concerten gepland. Hij speelde al vele jaren met name ten zuiden van de rivieren en in Vlaanderen. ‘ Want boven de rivieren wordt mijn lied niet gehoord’  zong hij al vroeg in zijn loopbaan. 

Hier een amateuropname uit oktober 2014.